Qlobal İnnovasiya İndeksi 2026: Azərbaycan 85-ci pilləyə yüksəlib

Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatı (ÜƏMT) Qlobal İnnovasiya İndeksinin 2026-cı il buraxılışını dərc edib. Hesabatın bu il üzrə mövzusu qabaqcıl elm sahələrində texnoloji sahibkarlığın dəstəklənməsidir.

İndeksin 19-cu buraxılışı 139 ölkəni əhatə edir və hər bir ölkənin innovasiya potensialını 80 göstərici üzrə qiymətləndirir. Sıralama innovasiya resursları və innovasiya nəticələri olmaqla iki əsas altindeks üzərində qurulub. Birinci altindeks institutlar, insan kapitalı, infrastruktur və bazar şəraitini, ikincisi isə bilik, texnologiya və yaradıcı məhsulların çıxışını ölçür.

Azərbaycan 2026-cı il indeksində 85-ci yeri tutub. Ölkə bir il əvvəlki nəticə ilə müqayisədə mövqeyini 9 pillə yaxşılaşdırıb və 86-103 sıralama diapazonundan 79-95 diapazonuna keçib.

İnnovasiya resursları altindeksi üzrə Azərbaycan 65-ci pilləyə yüksəlib. Bu, 11 pillə irəliləyiş deməkdir və 2020-ci ildən bəri qeydə alınan ən yaxşı göstəricidir.

İnnovasiya nəticələri altindeksində isə ölkə 109-cu yerdə qərarlaşıb. İki altindeks arasındakı 44 pilləlik fərq hesabatda innovasiya resurslarının praktiki nəticəyə çevrilməsində davam edən boşluq kimi şərh olunur.

Ayrı-ayrı göstəricilər üzrə Azərbaycanın ən güclü mövqeləri sahibkarlıq siyasəti və mədəniyyəti üzrə 2-ci, klasterlərin inkişafı üzrə 4-cü, biznesin dayanıqlığı və universitet-sənaye əməkdaşlığı üzrə isə 5-ci yerlərdir. Bu göstəricilər əsasən institusional mühiti və əlaqələndirmə mexanizmlərini əks etdirir.

Hesabatda qeyd olunur ki, sahibkarlıq mühiti üzrə yüksək qiymətlər ölkənin institusional islahatlarının nəticəsidir. Lakin bu üstünlüklərin elmi-tədqiqat xərcləri və yüksək texnologiyalı ixrac kimi nəticə göstəricilərinə hələ tam ötürülmədiyi bildirilir.

Elmi-texniki məqalələr göstəricisində ölkə 54-cü, mənşəyə görə patentlər üzrə 56-cı pillədə qərarlaşıb. Postsovet məkanında Azərbaycan Estoniya (17), Litva (32), Latviya (40) və Rusiyadan (58) geridə yer alır.

Hesabatın Azərbaycan üzrə əsas qənaəti innovasiya potensialının tam istifadə olunmamasıdır. Mövcud resursların kommersiyalaşdırılması, elmi nəticələrin bazara çıxarılması və texnoloji şirkətlərin ixrac qabiliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində əlavə addımların atılması zərurəti vurğulanır.