Azərbaycanda biznes mühitinin inkişafı və sahibkarların rəqabət qabiliyyətinin artırılması istiqamətində klasterləşmə modeli getdikcə daha çox ön plana çıxır. Sahibkarları maraqlandıran əsas sualları Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi (KOBİA) Strateji inkişaf və innovasiyalar departamentinin müdir müavini Altun Yasinli cavablandırıb.
Klasterləşmə nədir və hansı üstünlüklər yaradır?
KOB klaster – eyni və ya oxşar fəaliyyət sahəsində çalışan, müəyyən coğrafi ərazidə yerləşən və resurslarını birgə istifadə edən sahibkarların formalaşdırdığı ekosistemdir. Bu model çərçivəsində şirkətlər işçi qüvvəsini, bazarı və müxtəlif xidmətləri paylaşaraq daha effektiv fəaliyyət göstərə bilir.
Klaster daxilində əməkdaşlıq:
xərclərin optimallaşdırılmasına,
istehsal səmərəliliyinin artmasına,
innovasiyaların daha sürətli yayılmasına şərait yaradır.
Eyni zamanda bu model müəssisələr arasında sinerji yaradır, resursların daha ağıllı istifadəsini təmin edir və nəticədə iştirakçı şirkətlərin ümumi məhsuldarlığını yüksəldir. Bu isə onların həm yerli, həm də beynəlxalq bazarlarda rəqabət gücünü artırır.
Dövlət dəstəyi və vergi güzəştləri
Azərbaycanda klasterlərin inkişafını təşviq etmək məqsədilə bir sıra vergi və institusional dəstək mexanizmləri tətbiq olunur.
KOBİA tərəfindən təqdim edilən imkanlara əsasən:
KOB klaster şirkətləri 7 il müddətinə mənfəət vergisindən azad edilir
Klaster fəaliyyəti üçün istifadə olunan torpaqlar üzrə torpaq və əmlak vergisi tətbiq olunmur
İstehsal və emal məqsədilə idxal olunan texnika və avadanlıqlar ƏDV-dən azaddır
Bundan əlavə, klaster iştirakçıları da mühüm güzəştlərdən yararlanır. Onlar klaster şirkəti ilə müqavilə əsasında təqdim etdikləri məhsul və ya xidmətlərdən əldə etdikləri gəlirin kapital xərclərinə yönəldilən hissəsi üzrə 7 il müddətinə gəlir və ya mənfəət vergisindən azad edilirlər.
KOBİA-nın dəstək mexanizmləri
Klasterlərin yaradılması və inkişafı yalnız vergi güzəştləri ilə məhdudlaşmır.
KOBİA sahibkarlara aşağıdakı istiqamətlərdə dəstək göstərir:
Klasterin funksional xəritəsinin hazırlanması
Maliyyə-iqtisadi əsaslandırmanın (feasibility study) qurulması
Klaster iştirakçılarının müəyyənləşdirilməsi və cəlb edilməsi
Bu yanaşma sahibkarlara təkcə ideya mərhələsində deyil, həm də praktiki tətbiq və inkişaf prosesində sistemli dəstək verir.
Nəticə:
KOB klaster modeli Azərbaycanda sahibkarlar üçün yeni əməkdaşlıq və inkişaf imkanları yaradır. Dövlət tərəfindən təqdim olunan geniş güzəştlər və institusional dəstək mexanizmləri bu modeli daha da cəlbedici edir. Xüsusilə istehsal, emal və innovasiya yönümlü fəaliyyətlə məşğul olan sahibkarlar üçün klasterləşmə həm xərclərin azaldılması, həm də bazar imkanlarının genişləndirilməsi baxımından effektiv vasitə kimi çıxış edir.
